250x250

24 Maj

Jak napisać powieść epistolarną?

Powieść epistolarna, czyli skonstruowana w formie listów, wydaje się być przeżytkiem. Współcześnie praktycznie nie stosuje się już tradycyjnej korespondencji a komunikacja przy pomocy internetu jest znacznie bardziej dynamiczna. Jednak można wykorzystać cechy powieści epistolarnej i dostosować je do aktualnych realiów.

Czym jest klasyczna powieść epistolarna?

Klasyczna powieść epistolarna złożona jest z listów wymienianych między bohaterami. Często odbiorca poznaje jedynie treść korespondencji pisanej przez główną postać, wnioskując na jej podstawie jakie odpowiedzi może uzyskać od odbiorcy. Za pierwszą powieść epistolarną uznaje się utwór „Pamela, czyli cnota wynagrodzona” autorstwa Samuela Richardsona. Jedną z najsłynniejszych powieści tego typu są „Cierpienia młodego Wertera” Johanna Wolfganga von Goethe.

Cechy klasycznej powieści epistolarnej

Powieść epistolarna składa się z wielu listów, które wspólnie tworzą jeden ciąg narracyjny i fabularny. Każdy list zawiera informacje wnoszące istotne elementy do fabuły, jednocześnie kontynuując wątki poruszone w poprzedniej korespondencji. Zazwyczaj czytelnik poznaje relacje wydarzeń tylko jednej strony, odpowiedzi i przemyśleń drugiej jedynie się domyślając. Oczywiście można również stworzyć powieść zawierającą pełny zapis korespondencji (publikowane są wtedy zarówno listy obu stron), jednakże jest to znacznie trudniejsze językowo (należy wówczas w znaczący sposób wyróżnić sposób pisania każdej ze stron) oraz fabularnie (istnieje ryzyko utknięcia w jednym miejscu, przez zbyt dokładną chęć opisania wydarzenia przez obie strony).

Współczesna powieść epistolarna

Aktualnie sztuka tworzenia listów praktycznie wymarła. Nie mowa jedynie o korespondencji tradycyjnej, pisanej ręcznie, lecz także e-maile straciły na znaczeniu. Poczta elektroniczna zazwyczaj jest używana w celach oficjalnych lub służbowych, w prywatnych relacjach z reguły korzysta się z komunikatorów, które pozwalają na rozmowę niemalże w czasie rzeczywistym. W związku z czym wiadomości stały się dużo krótsze a całość przypomina raczej tradycyjny dialog niż wymianę listów. Jednakże istnieje kilka sposobów na to, aby mimo wszystko wykorzystać zamysł powieści epistolarnej we współczesnej literaturze.

Powieść epistolarna osadzona w latach 90-tych

Akcja powieści toczy się w drugiej połowie lat 90-tych lub na dwutysięcznych. Wówczas korespondencja przy pomocy e-maili była znacznie bardziej popularna również w życiu prywatnym. Jest to najprostszy sposób unowocześnienia powieści epistolarnej. Jedyna zmiana dotyczy nieco formy – z reguły w e-mailach nie podaje się daty i miejscowości, w której list powstał. Można taką adnotację dodać na końcu e-maila. Lepszym sposobem jednak jest stworzenie takiego szablonu strony, który będzie niejako odwzorowywał wygląd skrzynki mailowej – tam w naturalnym miejscu pojawią się takie informacje jak: data i godzina wysłania wiadomości, e-mail nadawcy, e-mail odbiorcy i temat.

Powieść epistolarna w latach 20 XXI wieku

Czy jest możliwa? Oczywiście! Maile czy nawet korespondencja tradycyjna może się tutaj ukazać w dwóch formach. Albo decydujemy się na to, aby bohaterowie byli w wieku średnim (e-maile) lub podeszłym (listy), albo, jeśli koniecznie chcemy, aby bohaterowie byli w młodszym wieku, wówczas powinna ich cechować jakaś romantyczność oraz staroświeckość. Nie trudno sobie wyobrazić młodą, dwudziestokilkuletnią dziewczynę, która wymienia się listami lub mailami z tajemniczym nieznajomym. Nietypowe, świeże a zarazem – nostalgiczne. W ten sposób nie tylko kreuje się pewien typ powieści, lecz także zdradza sporo informacji o charakterze samych bohaterów.

Cechy listów w powieści epistolarnej

Niezależnie od formy, na jaką się ostatecznie decydujemy, listy wchodzące w skład powieści epistolarnej powinny wykazywać się pewnymi cechami. Przede wszystkim powinny być spójne, jeśli chodzi o osobę nadawcy i odbiorcy (mogą się zdarzać pojedyncze listy wysłane np. do najlepszej przyjaciółki, rodziny), formy i języka stosowanego przez bohatera. Co więcej, powinny wspólnie tworzyć normalny rys fabularny, to wstęp, rozwinięcie, punkt kulminacyjny oraz zakończenie historii. Każdy kolejny list powinien prowadzić do zaplanowanego punktu, wydarzenia, które będzie kulminacją historii – pozytywną lub negatywną. Ważne jest również, aby listy były skonstruowane w taki sposób, aby w dość prosty sposób dało się odgadnąć odpowiedź drugiej strony – zarówno poprzez wyrażenie tego wprost (odpowiadając na niezadane w treści pytania), jak też poprzez emocje głównego bohatera (radość, smutek, złość, rozczarowanie).