250x250

01 Lip

Motyw samobójstwa w utworze literackim

Antygona, Makbet, Werter… historia samobójców w utworach literackich jest tak długa jak istnieje sama literatura. Opisywane były czyny, których motywem były zarazem szlachetne, jak i egoistyczne pobudki. Współcześnie w utworach jest opisywane samobójstwo młodzieży, czego przykładem jest „S@la samobójców” czy też „Thirteen reasons why”. Czy ten motyw już się wyczerpał czy dalej warto go wykorzystywać w utworach? Jak poprawnie poprowadzić do niego linię fabularną?

Czy warto sięgać po motyw samobójstwa?

Nie da się ukryć, że to jeden z popularniejszych motywów. Przez wieki był wielokrotnie wykorzystywany, zarówno w poważnej, jak i tragikomicznej formie. Nie oznacza to jednak, iż musimy współcześnie z niego rezygnować. Warto jedynie pamiętać o tym, iż jest on bardzo specyficzny i często zwyczajnie dominuje akcję. Dlatego, bez względu na to, czy ma być to główny czy poboczny wątek, warto najpierw nieco poczytać na jego temat oraz sprawdzić, w jaki sposób samobójstwo było przedstawiane w innych utworach.

Dlaczego popełniamy samobójstwo?

To pytanie warto zadać przy tworzeniu postaci, która ma sobie odebrać życie. Przede wszystkim należy się zastanowić nad bezpośrednią przyczyną oraz obudować ją kwestiami pobocznymi, które utrwaliły osobę w decyzji. Powody mogą być rozmaite – z boku mogą nawet wydawać się błahe. Ważne, aby przedstawić je czytelnikowi w taki sposób, aby zrozumiał, dlaczego były ważne dla bohatera. W ten sposób będziemy kształtować jego psychikę – ukazywać jego pewną nadwrażliwość w określonej kwestii lub niezbyt udane czy szczęśliwe życie. Istotne jest także ukazanie, w jaki sposób otoczenie wpłynęło na podjęcie takiej a nie innej decyzji przez bohatera.

Planowane czy spontaniczne?

Ważne też, aby przed stworzeniem utworu zastanowić się nad tym, czy targnięcie się na życie przez bohatera będzie przemyślaną czy impulsywną decyzją. W przypadku przemyślanej, istotne jest, aby przedstawić cały ciąg zdarzeń, który doprowadził do niej. Należy opisać jak stopniowo tracił zainteresowanie otaczającym światem, stawał się coraz bardziej zdesperowany oraz utwierdzony w przekonaniu o beznadziejności sytuacji. W sytuacji, gdy decydujemy się na opisanie spontanicznej decyzji, ważne jest ukazanie wcześniej chwiejności emocjonalnej bohatera oraz jego tendencji do impulsywności. Tutaj też istotne jest, aby bezpośrednia przyczyna była ciut poważniejsza od przypadku pierwszego. Tam może nastąpić cały ciąg zdarzeń. Przy impulsywnej próbie samobójczej bohater musi zostać jednorazowo i dogłębnie przygnieciony przez wydarzenia.

List samobójczy

Prawie każdy samobójca pozostawia po sobie ostatnie słowo, w którym wyjaśnia powody swojej decyzji. Jest to niemal standardowy element, którego brak może wzbudzać podejrzenia i oznaczać, że ktoś postronny pomógł tej osobie w odebraniu sobie życia. Tworząc historię samobójstwa, warto ten element zawrzeć. Tylko jak? Może to być klasyczny list – pisany ręcznie i pozostawiony w miejscu zamieszkania lub w ubraniu, które miał na sobie w chwili śmierci. Może być też napisany na komputerze lub przybrać zupełnie odmienną formę. Nagrania na kasetach, video, nagranie na poczcie głosowej czy też nawet rysunek, komiks. Istotne jest, aby w prosty sposób ukazywał on główną przyczynę i pozostawiał pewne pole do interpretacji. W sytuacji, gdy decydujemy się na tradycyjny list, dobrze, aby nie był on zbyt długi. W końcu mało prawdopodobne, aby osoba, która chce sobie odebrać życie, tworzyła na ten temat całą książkę, prawda? Choć i taka koncepcja jest możliwa.

Sposób targnięcia się na życie

To, na ile szczegółowo opiszemy sam moment odebrania sobie życia przez bohatera, zależy od nas oraz grupy docelowej, do której będziemy kierować utwór. Dobrze jednak wcześniej zdecydować, w jaki sposób dana osoba dokona tego aktu. Podcięcie żył, strzał w głowę, powieszenie a może przedawkowanie leków? Metod jest sporo i należy je dopasować do wcześniejszych ustaleń. Przykładowo osoba, która planowała od dawna samobójstwo, raczej nie będzie sięgać po żyletki lub nie skoczy znienacka do zagrody niedźwiedzi w ZOO. Z drugiej strony ktoś impulsywny, nie będzie gromadził w swoich rzeczach sznura, zapasu tabletek czy kupował specjalnie broni. Po prostu – metoda musi być spójna z poprowadzoną akcją i przedstawionym charakterem bohatera.